Վիտամիններն ու երեխաների առողջությունը․ մանկաբույժի ուղեցույց ծնողների համար

Նյութը պատրաստվել է մանկաբույժ Գայանե Սահակովայի հետ համատեղ։

Վիտամիններ երեխաների համար․ երբ են անհրաժեշտ և ինչ վտանգներ ունի չհիմնավորված օգտագործումը

Վիտամինների թեման ծնողների շրջանում միշտ եղել է ամենաքննարկվողներից մեկը։ Շատերը մտահոգվում են՝ արդյո՞ք իրենց երեխան բավարար վիտամիններ է ստանում սննդից, պետք է արդյո՞ք հավելումներ տալ, և արդյո՞ք դրանք կօգնեն ավելի քիչ հիվանդանալ։ Որպես մանկաբույժ, ամեն օր տեսնում եմ, որ սխալ տեղեկությունները հաճախ բերում են ավելորդ օգտագործման, երբեմն էլ՝ վնասի։

Այս հոդվածում կներկայացնեմ այն ամենը, ինչ իրականում կարևոր է իմանալ՝ հիմնվելով մանկաբուժական միջազգային ուղեցույցների վրա։

Վիտամին D․ ինչու է այն կարևոր և ինչ չափաբաժնով է անհրաժեշտ երեխային

Վիտամին D-ն կարևոր է ոսկրերի առողջ զարգացման, ատամների ձևավորման, իմունային համակարգի ճիշտ աշխատանքի համար։ Երեխաների մեծ մասը սննդով բավարար քանակությամբ վիտամին D չի ստանում, ուստի հավելումը համարվում է միջազգային ստանդարտ։

Որքա՞ն վիտամին D է պետք առողջ, ժամանակին ծնված երեխային

Ճիշտ դոզան է՝ 400–500 ՄՄ օրական։

Սա վերաբերում է առողջ, ժամանակին ծնված երեխային։
600–1000 ՄՄ դոզաները սովորաբար նշանակվում են հատուկ դեպքերում՝ միայն բժշկի ցուցումով։

Քանի՞ կաթիլ է կազմում այս դեղաքանակը

Այստեղ հաճախ առաջանում է շփոթություն, քանի որ տարբեր բրենդների մոտ 1 կաթիլը կարող է համապատասխանել տարբեր ՄՄ-ին։
Ուստի ճիշտ ձևակերպումն այս է․

Կաթիլների քանակը կախված է նրանից, թե որ բրենդի վիտամին D3 եք օգտագործում։

Այսինքն՝ ծնողը պետք է նայի շշի վրայի նշումը և հաշվարկի,թե քանի կաթիլը կկազմի 400–500 ՄՄ։

Երբ է անհրաժեշտ երեխային տալ երկաթի հավելումներ

Երկաթը կարևոր է դեր է խաղում արյունաստեղծման և ուղեղի ճիշտ զարգացման պրոցեսում։ Թեև շատ ծնողներ կարծում են, որ «վատ ուտող» կամ «միս չուտող» երեխային պետք է երկաթ տալ, իրական ցուցումները բոլորովին այլ են։

Ճիշտ պատասխան՝ երբ տալ երկաթի հավելում

• Երբ երեխան ծնվել է անհաս կամ 2500 գրամից պակաս քաշով
  
• Այնպիսի դեպքերում, երբ կան երկաթի դեֆիցիտի լաբորատոր ապացույցներ

Երկու դեպքում էլ անհրաժեշտ է մանկաբույժի խորհդրատվություն։ Ինքնագործունեությունը կարող է վնասել երեխային։

Ցածր հեմոգլոբինը ինքնին միշտ չէ, որ նշանակում է երկաթի դեֆիցիտ։ Այն կարող է պայմանավորված լինել բորբոքային հիվանդությամբ, վիտամին B12-ի պակասով կամ այլ պատճառներով։
Ուստի երկաթի հավելումը պետք է տրվի միայն հետազոտություններով հաստատված դեֆիցիտի դեպքում։

Վիտամին C՝ իմունիտետի համար. պետք է՞ տալ հավելումներ

Շատ ծնողներ կարծում են, որ վիտամին C-ի հավելումները կօգնեն երեխային ավելի քիչ հիվանդանալ։ Սակայն իրականում մանկաբուժական ուղեցույցները հստակ ասում են՝

Եթե երեխան ունի հավասարակշռված սննդակարգ, վիտամին C-ի հավելումներ անհրաժեշտ չեն։

Բավարար է, եթե երեխան ստանում է C-ով հարուստ մթերքներ։
Օրինակ․

• 1/4 քաղցր պղպեղը՝ 35–40 մգ
  
• կես կիվին՝ 30–35 մգ

Երբ 1–3 տարեկան երեխայի պահանջը ընդամենը 15 մգ է, իսկ 4–8 տարեկանինը՝ 25 մգ, լրացուցիչ հավելումներ տալու կարիքը պարզապես չկա։

Հավելումները կարող են նշանակվել միայն բժշկի որոշմամբ՝ հազվադեպ դեպքերում, երբ սննդակարգը խիստ սահմանափակ է։

Պոլիվիտամիններ՝ վտանգն ավելի շատ է, քան օգուտը

Շուկայում կան բազմաթիվ բազմավիտամինային պատրաստուկներ, որոնք հաճախ ներկայացվում են որպես «իմունիտետ բարձրացնող», «ակտիվություն տալու» կամ «ախտանիշները մեղմացնող» միջոց։ Սակայն մանկաբուժության մեջ պոլիվիտամինները չեն համարվում օգտակար և առողջ, նորմալ սնվող երեխաների համար։

Ինչու չեն առաջարկվում պոլիվիտամինները

1. Գերդոզավորման վտանգ
   Վիտամին A, D, E, K-ի գերդոզավորումը կարող է լուրջ վնաս հասցնել լյարդին, նյարդային համակարգին, ոսկրերին։
   
2. Կարող են խանգարել բնական վիտամինների յուրացմանը
   Որոշ հավելումներ մրցում են սննդով ստացվող վիտամինների հետ, վատացնում դրանց յուրացումը։
   
3. Ստեղծում են կեղծ անվտանգության զգացում
   Ծնողները կարծում են, թե «վիտամինները տալիս են, ուրեմն երեխան անհրաժեշտ ամեն ինչ ստանում է», և հաճախ անտեսում են ճիշտ սննդակարգը։
   

Ուստի ճիշտ, գիտականորեն հիմնավորված պատասխանն է․ պոլիվիտամինները չեն լավացնում ո՛չ իմունիտետը, ո՛չ էլ ախորժակը։

Արդյո՞ք վիտամինները կամ միներալները մեծացնում են ախորժակը

Շատ ծնողներ դիմում են բժիշկներին այս հարցով՝ մտածելով, որ եթե երեխայի ախորժակն ընկած է, ապա վիտամիններով այն կարելի է «բարձրացնել»։

Ճշմարտությունն այլ է․
վիտամինային հավելումները չեն մեծացնում ախորժակը։

Որտեղից է գալիս այս միֆը

Որոշ երեխաների մոտ ախորժակի վատացումը կարող է պայմանավորված լինել՝

• երկաթի դեֆիցիտով,
  
• վիտամին B12-ի պակասով,
  
• ցինկի ցածր մակարդակներով։
  

Երբ այս խնդիրները հայտնաբերվում և բուժվում են, երեխայի ինքնազգացողությունն ու սննդառությունը բնականաբար լավանում են։
Սա չի նշանակում, որ հավելումները «բարձրացնում են ախորժակը»․ պարզապես վերականգնվում է նորմալ ֆիզիոլոգիան։

Ինչ է պետք հիշել ծնողներին

• Առողջ, ժամանակին ծնված երեխայի համար վիտամին D-ի ճիշտ օրական դոզան 400–500 ՄՄ է։
  
• Երկաթի հավելումը տրվում է միայն ցածր քաշի, անհաս ծննդի կամ լաբորատոր հաստատված դեֆիցիտի դեպքում՝ մանկաբույժի ցուցումով։
  
• Վիտամին C-ի հավելումներ սովորաբար չեն պահանջվում․ սննդից ստացվող քանակը լիովին բավարար է։
  
• Պոլիվիտամինները ոչ միայն չեն «ուժեղացնում» իմունիտետը կամ ախորժակը, այլ կարող են նաև վնասել։
  
• Հավելումները պետք է տրվեն միջազգային ուղեցույցներին համապատասխան, ոչ թե շրջապատի խորհուրդներով կամ գովազդով։
  

Ամփոփում մանկաբույժից

Վիտամինները երեխաների առողջության կարևոր բաղադրիչներն են, սակայն ճիշտ կիրառումն է, որ ապահովում է դրանց արդյունավետությունը։ Բոլոր երեխաներին հավելումներ տալու անհրաժեշտություն չկա, ու շատ դեպքերում սննդով ստացվող բնական վիտամինները լիովին բավարար են։ Իսկ հավելումները նշանակվում են միայն կոնկրետ ցուցումներով։

Ծնողը պետք է առաջնորդվի ոչ թե շուկայի առաջարկներով, այլ՝ բժշկական փաստերով։
Եթե ունեք կասկած՝ ինչ-որ վիտամին պետք է տալ կամ ոչ, լավագույն ճանապարհը մանկաբույժի խորհրդատվությունն է, ոչ թե ինքնուրույն որոշումը։

Ամրագրեք ձեր այցը մանկաբույժ Գայանե Սահակովայի մոտ՝ Doctor Yan հավելվածով կամ doctoryan.am կայքում։